De totems / Leiden

BeeTotem · Stationsbuurt, Leiden

Klimopzijdebij

Colletes hederae

Ze vliegt pas in de herfst en leeft bijna alleen van klimop. Bij station Leiden Centraal staat haar totem, met een bijenhotel voor bodemnestelaars.

Klimopzijdebij (Colletes hederae)

Vliegtijd

Aug – nov

Nestelt

In de grond

Totem

LeidenLeiden

Haar planten

19 soortenbinnen 100 tot 300 meter

Maak kennis

De klimopzijdebij in het kort.

Uiterlijk

De klimopzijdebij is een middelgrote solitaire bij met een warm, rossig borststuk en opvallende oranje-gele strepen op het achterlijf, waardoor ze kleurrijker is dan veel verwanten. Vrouwtjes zijn iets groter en behaarder, en worden vaak verward met kleine honingbijen.

Bijzonderheden

Deze bij kent slechts één generatie per jaar. Mannetjes verschijnen eind augustus, gevolgd door vrouwtjes in september. Beide blijven actief tot in november. Ze geven de voorkeur aan zandige of lemige bodems, op zonnige taluds, gazons of zelfs kliffen, en vormen vaak enorme nestkolonies met duizenden afzonderlijke nestgangen.

Weetjes

Sterk gespecialiseerd leeft de klimopzijdebij vrijwel uitsluitend van klimop (Hedera helix) voor stuifmeel en nectar, precies afgestemd op de late bloei van klimop in de herfst. Wanneer klimop schaars is, bezoekt ze soms ook andere composieten. In Nederland werd de soort in 1997 voor het eerst waargenomen in Maastricht. Ze wordt bovendien geparasiteerd door de oliekever Stenoria analis, waarvan de larven vrouwelijke feromonen nabootsen om mannetjes te lokken, een opmerkelijk staaltje natuurbedrog.

De totem

BeeTotem & BeeHotel voor de klimopzijdebij

De BeeTotem voor de klimopzijdebij is een luxueus restaurant vol powerfood. Het werkt volgens circulaire principes: in de kern van de BeeTotem bereiden wormen voedzame ‘cocktails’ uit keukenresten die door gastgezinnen worden aangeleverd. Via kleine gangen kruipen de wormen naar de bodem en verrijken deze met compost.

Dat kan twee effecten hebben: het stuifmeel en de nectar voor de larven worden voedzamer, waardoor de jonge bijen sterker en veerkrachtiger worden—mogelijk leidt dit tot een gezondere generatie in het volgende jaar. Tegelijkertijd zenden de planten zelf krachtigere signalen uit, waardoor ze bestuivers van grotere afstand aantrekken.

Omdat klimopzijdebijen in de grond nestelen, is er vlakbij een BeeHotel voor bodemnestelende soorten geplaatst. Zo vormen BeeTotem en BeeHotel samen een compleet leefgebied: voedsel en beschutting naast elkaar.

Door grootschalig belangrijke klimopsoorten (Hedera helix arborescens en Hedera colchica) te planten, aangevuld met andere planten die op verschillende momenten bloeien en stuifmeel en nectar leveren voor mannetjes van de klimopzijdebij, ontstaat in de buurt een op maat gemaakt biotoop. Er valt echter nog veel te ontdekken.

De totem en het bijenhotel van de klimopzijdebijDe totem en het bijenhotel van de klimopzijdebijDe totem en het bijenhotel van de klimopzijdebijDe totem en het bijenhotel van de klimopzijdebij

Waar staat ze

Marislaan hoek Aloëlaan, Maredijkbuurt, Leiden

52.16663° N, 4.48705° O

Open in de kaart →

Wat zij eet

Haar planten, van voorjaar tot herfst.

Plant één van deze binnen 300 meter van de totem, en je balkon of tuin wordt deel van haar leefgebied. De kalender laat zien wanneer er iets te eten is.

JFMAMJJASONDGewone klimopStruikklimopKaukasische klimopGele ogentroostStruikheideBoshavikskruidCanadese guldenroedeHerfsttijloosFluweelboom – sumacVertakte leeuwentandBiggenkruidBlauwe zeedistelWilde marjoleinGrote zandkoolVeldkruisdistelNieuw-Engelse asterWitte honingklaverWitte klaverKnoopkruidEr bloeit iets
Gewone klimop
Gewone klimopHedera helix
ZonSchaduwSeptember–november
Meer over deze plant
Omgeving
Zon–schaduw
Grootte
Tot 25 m
Bloei
September–november
Levensduur
100+ jaar
Aarde
humusrijke, vochtige, doorlatende grond
Struikklimop
StruikklimopHedera helix arborescens
ZonSchaduwSeptember–november
Meer over deze plant
Omgeving
Zon–schaduw
Grootte
Tot 2 m
Bloei
September–november
Levensduur
Meerjarig
Aarde
Humusrijke, vochtige, doorlatende grond
Kaukasische klimop
Kaukasische klimopHedera colchica
ZonSchaduwJuli–oktober
Meer over deze plant
Omgeving
Zon–schaduw
Grootte
Tot 4 m
Bloei
Juli–oktober
Levensduur
Meerjarig
Aarde
pH neutraal tot basisch, voedzaam, goed gedraineerd
Gele ogentroost
Gele ogentroostOdontites luteus
ZonJuli–oktober
Meer over deze plant
Omgeving
Zonnig, graslanden
Grootte
20–50 cm
Bloei
Juli–oktober
Levensduur
Eenjarig
Aarde
Droog, kalkrijk, voedselarm
Struikheide
StruikheideCalluna vulgaris
ZonJuli–september
Meer over deze plant
Omgeving
Zonnig
Grootte
20–50 cm
Bloei
Juli–september
Levensduur
Meerjarig
Aarde
Zuur, arm, zandig
Boshavikskruid
BoshavikskruidHieracium sabaudum
ZonHalfschaduwAugustus – oktober
Meer over deze plant
Omgeving
Zonnig tot halfschaduw
Grootte
30–100 cm
Bloei
Augustus – oktober
Levensduur
Meerjarig
Aarde
matig drogen tot vochtig, matig voedselrijk
Canadese guldenroede
Canadese guldenroedeSolidago canadensis
ZonAugustus–oktober
Meer over deze plant
Omgeving
Zonnig
Grootte
1–2 m
Bloei
Augustus–oktober
Levensduur
Meerjarig
Aarde
Voedselrijk, vochtig tot droog
Herfsttijloos
HerfsttijloosColchicum autumnale
ZonHalfschaduwSeptember–oktober
Meer over deze plant
Omgeving
Zonnig tot halfschaduw
Grootte
10–30 cm
Bloei
September–oktober
Levensduur
Meerjarig
Aarde
Vochtig, kalkrijk, graslanden
Fluweelboom – sumac
Fluweelboom – sumacRhus chinensis
ZonJuli–augustus
Meer over deze plant
Omgeving
Zon
Grootte
Shrub/tree, 5–10 m
Bloei
Juli–augustus
Levensduur
Meerjarig, struik/boom
Aarde
Goed gedraineerd, matig voedselrijk
Vertakte leeuwentand
Vertakte leeuwentandScorzoneroides autumnalis
ZonHalfschaduwMei–oktober
Meer over deze plant
Omgeving
Zonnig tot halfschaduw
Grootte
10–50 cm
Bloei
Mei–oktober
Levensduur
Meerjarig
Aarde
Matig droog tot vochtig, voedselarm
Biggenkruid
BiggenkruidHypochaeris radicata
ZonJuni–oktober
Meer over deze plant
Omgeving
Zon
Grootte
10–60 cm
Bloei
Juni–oktober
Levensduur
Meerjarig
Aarde
Droog tot vochtig, matig voedselrijk
Blauwe zeedistel
Blauwe zeedistelEryngium maritimum
ZonJuni–augustus
Meer over deze plant
Omgeving
Zonnig, kustduinen
Grootte
20–60 cm
Bloei
Juni–augustus
Levensduur
Meerjarig
Aarde
Zandig, kalkrijk, goed drainerend
Wilde marjolein
Wilde marjoleinOriganum vulgare
ZonJuli–september
Meer over deze plant
Omgeving
Zonnig, randen
Grootte
30–80 cm
Bloei
Juli–september
Levensduur
Meerjarig
Aarde
Droog, kalkrijk, voedselarm tot matig
Grote zandkool
Grote zandkoolDiplotaxis tenuifolia
ZonMei–oktober
Meer over deze plant
Omgeving
Zonnig
Grootte
30–80 cm
Bloei
Mei–oktober
Levensduur
Meerjarig
Aarde
Droog, stenig, kalkrijk
Veldkruisdistel
VeldkruisdistelEryngium campestre
ZonJuni–september
Meer over deze plant
Omgeving
Zonnig, graslanden
Grootte
30–80 cm
Bloei
Juni–september
Levensduur
Meerjarig
Aarde
Droog, kalkrijk, zandig
Nieuw-Engelse aster
Nieuw-Engelse asterSymphyotrichum novae-angliae
ZonAugustus–oktober
Meer over deze plant
Omgeving
Zon
Grootte
100–150 cm
Bloei
Augustus–oktober
Levensduur
Meerjarig
Aarde
Voedselrijk, vochtig
Witte honingklaver
Witte honingklaverMelilotus albus
ZonJuni–september
Meer over deze plant
Omgeving
Zonnig
Grootte
50–150 cm
Bloei
Juni–september
Levensduur
Tweejarig Duurzaam
Aarde
Eerder droog, stikstofrijk
Witte klaver
Witte klaverTrifolium repens
ZonHalfschaduwMei–oktober
Meer over deze plant
Omgeving
Zon–halfschaduw
Grootte
5–20 cm
Bloei
Mei–oktober
Levensduur
Meerjarig
Aarde
Vochtig, voedselrijk, gazons
Knoopkruid
KnoopkruidCentaurea jacea
ZonHalfschaduwJuni–september
Meer over deze plant
Omgeving
Zon–halfschaduw
Grootte
30–80 cm
Bloei
Juni–september
Levensduur
Meerjarig
Aarde
Vochtig, matig voedselrijk

Planten kopen

Biologisch, en liefst inheems.

We weten inmiddels dat we bestuivers moeten voeden met niet-toxische en biologische planten. Als gevolg daarvan is er een toenemend aantal plantenkwekerijen die biologisch telen. Wij delen de visie van telers die werken met lokale en inheemse genotypen om de biodiversiteit in hun ecozone te ondersteunen en bij te dragen aan mondiale inspanningen op het gebied van natuurbehoud. Houd er rekening mee dat de beschikbaarheid van planten afhankelijk is van het seizoen en de leverancier. De beste kans op succes is om vóór of aan het begin van elk individueel bloeiseizoen (zie hierboven) te kopen. Het planten van zaden is ook een optie. Er zijn verschillende plaatsen waar Bio-planten en -zaden kunnen worden besteld, die vervolgens per post worden bezorgd. Hieronder staan enkele leveranciers vermeld.

Karmagotchi

Zo gaat het met de totem.

De uitgangspunten van de Karmagotchi zijn afgeleid van de Tamagotchi, een hulpmiddel waarmee hosts gezamenlijk de actuele conditie van planten en wormen in de BeeTotem makkelijk kunnen bijhouden. Een doorlopend script dat is gekoppeld aan het lokale weerstation haalt gegevens over temperatuur en neerslag op en regelt het tempo van 100 tot 0%. Hosts hebben toegang tot deze interface en nadat ze water of keukenafval hebben toegevoegd, kunnen ze alle andere hosts op de hoogte brengen door simpelweg op het water- of voer-icoon te klikken.

Water72%

Voeding voor de wormen38%

Voorbeeldwaarden. Gastgezinnen zien hier de echte stand en melden met één tik dat ze water of keukenresten hebben gegeven.

Doe mee

Zorg mee voor de klimopzijdebij.

Gastgezin

Word gastgezin van de totem

Gastgezinnen geven de wormen keukenresten, houden de planten nat en vertellen de buren erover. Vul het convenant in en mail het naar info@refubees.org.

Lees het convenant

Adopteren

Plant haar bloemen thuis

Zoek welke bij bij jouw buurt hoort en welke bloemen zij nodig heeft. Eén plant op je balkon helpt al.

Adopteer een wijkbij in Zuid-Holland

Spotten

Zie je haar? Maak een foto

Op de stoeptegel bij de totem staat een QR-code die naar deze pagina leidt. Zie je de bij? Maak een foto en stuur hem op: zo zien we of de totem werkt.

Stuur een foto